Pierwsze w Polsce postanowienie o ogłoszeniu upadłości fundacji rodzinnej (SR dla m.st. Warszawy, sygn. WA1M/GU/78/2025) ma znaczenie wykraczające poza samą sprawę. Stanowi ono ważny punkt odniesienia dla praktyki prawa upadłościowego oraz stosowania ustawy o fundacji rodzinnej.
Przy wprowadzaniu tej instytucji w 2023 r. ustawodawca dokonał licznych zmian systemowych – w prawie spadkowym, podatkowym czy w przepisach dotyczących sukcesji przedsiębiorstw. Jednocześnie nie doprecyzowano wprost jej miejsca w konstrukcji prawa upadłościowego. W konsekwencji w doktrynie i praktyce pojawiło się pytanie o zdolność upadłościową fundacji rodzinnej, zwłaszcza w kontekście art. 5 ust. 1 prawa upadłościowego.
Opisywane orzeczenie potwierdza, że podmiot ten może zostać objęty postępowaniem upadłościowym. Jednocześnie nie zamyka ono całkowicie dyskusji interpretacyjnej – w szczególności w zakresie relacji pomiędzy dopuszczalnym zakresem działalności fundacji rodzinnej a kwalifikacją jej aktywności jako działalności gospodarczej w rozumieniu prawa przedsiębiorców.
Z perspektywy praktyki restrukturyzacyjnej istotny jest również wątek odpowiedzialności fundacji za zobowiązania fundatora powstałe przed jej ustanowieniem (art. 8 ustawy o fundacji rodzinnej). Regulacja ta bywa marginalizowana w publicznej narracji dotyczącej tej instytucji, podczas gdy w rzeczywistości może mieć kluczowe znaczenie dla ochrony wierzycieli.
Ogłoszenie upadłości fundacji rodzinnej otwiera ponadto przestrzeń do weryfikacji wcześniejszych czynności prawnych dotyczących jej majątku – zarówno w ramach instrumentów przewidzianych w prawie upadłościowym, jak i na gruncie skargi pauliańskiej. W praktyce może to prowadzić do pogłębionej kontroli transferów majątkowych dokonywanych w okresie poprzedzającym niewypłacalność.
Fundacja rodzinna pozostaje istotnym narzędziem sukcesji majątkowej i zarządzania aktywami rodzinnego biznesu. Jednocześnie pierwsze orzeczenia dotyczące jej funkcjonowania w obszarze niewypłacalności pokazują, że instytucja ta będzie stopniowo włączana w istniejący system ochrony wierzycieli i zasad bezpieczeństwa obrotu.
Dla praktyków prawa restrukturyzacyjnego i upadłościowego jest to dopiero początek interesującej linii orzeczniczej.